Ugoda sądowa w Niemczech

Jedną z ważkich instytucji procesowych, umożliwiających szybkie zakończenie postępowania cywilnego, jest ugoda sądowa. Jest to instytucja, z której niezbyt często korzysta się w polskim procesie, natomiast w Niemczech stanowi ona powszechnie używaną metodę kończenia sporów. Poniżej przedstawiam kilka regulacji niemieckiego postępowania cywilnego, które sprawiają, że ugody są tam tak często zawierane.

Pierwsza rozprawa główna rozpoczyna się posiedzeniem pojednawczym, na którym sąd nakłania strony do zawarcia ugody. Odbywa się to w ten sposób, że sąd omawia ze stronami stan faktyczny i prawny sprawy, tzn. przedstawia, jakie ustawowe przesłanki muszą być spełnione, by roszczenie powoda można było uznać za zasadne, a następnie analizuje kwestie, które są między stronami sporne i ocenia co do zasady przydatność dowodów zaproponowanych przez strony. Następnie sąd szacuje teoretyczne szanse stron w procesie – tzn. nie oceniając merytorycznie zaproponowanych, lecz jeszcze nie przeprowadzonych dowodów, a jedynie wypowiadając się co do ich przydatności (np. czy opinia biegłego jest w danej sprawie w ogóle przydatna). Na koniec sąd zazwyczaj przedstawia konkretną propozycję ugodową. Strony mogą na tą propozycję przystać, mogą przedstawić swoją propozycję ugodową, albo oświadczyć, że nie są zainteresowane zawarciem ugody. Jeśli uda się ustalić kompromis, zawierana jest ugoda i proces jest w ten sposób zakończony.

Jeśli na posiedzeniu pojednawczym nie uda się zawrzeć ugody, sąd rozpoczyna regularny proces. Jednak termin pierwszej rozprawy nie jest wyznaczany odlegle – jak to się dzieje w polskim procesie z zakresu prawa pracy, w którym pierwsza rozprawa odbywa się zwykle dopiero kilka miesięcy po terminie pojednawczym. Niemiecka procedura przewiduje, że rozprawa główna następuje „bezpośrednio po posiedzeniu pojednawczym”. To znaczy: po zakończeniu posiedzenia pojednawczego sąd bez żadnej przerwy rozpoczyna rozprawę główną i strony składają wnioski. W ten sposób oszczędza się drogocenny czas, nie musząc czekać na złożenie wniosków na pierwszej rozprawie przez kilka miesięcy.

Ugoda sądowa w Niemczech nie musi zostać zawarta w formie oświadczenia do protokołu na rozprawie. Procedura niemiecka przewiduje bowiem, że ugodę można zawrzeć także w formie pism procesowych. Odbywa się to tak, że po wpłynięciu pism procesowych obydwu stron sąd stwierdza fakt zawarcia ugody postanowieniem. Jest to duże ułatwienie, gdyż często zdarza się, że strony prowadzą pozasądowe negocjacje, uwieńczone chęcią zawarcia ugody. W Polsce jednak w celu jej ostatecznego zawarcia konieczne jest wyznaczenie kolejnego terminu rozprawy – bowiem w Polsce ugoda musi zostać oświadczona do protokołu na rozprawie głównej – co znaczenie przedłuża proces.

Bardzo popularnym sposobem zawierania ugody sądowej w Niemczech jest jej zawarcie przez pełnomocnika procesowego z zastrzeżeniem możliwości jej odwołania po konsultacji z klientem. To znaczy: Często zdarza się, że pełnomocnikom procesowym, występującym na rozprawie bez obecności stron i doskonale zdającym sobie sprawę z realnych szans procesowych (tzn. bez emocji towarzyszących zazwyczaj negocjacjom samych stron) udaje się na rozprawie wynegocjować ugodę. Nie mogą jej jednak zawrzeć wiążąco nie znając ostatecznego stanowiska klienta. W Niemczech w takich sytuacjach zawierana jest ugoda z zastrzeżeniem ewentualnego odwołania w określonym terminie (zazwyczaj 2-3 tygodniowym). Daje to szanse pełnomocnikom do pozasądowego przekonania stron o zasadności zawarcia ugody. I jeśli strony akceptują treść ugody, pełnomocnicy po prostu jej nie odwołują, co powoduje, że staje się ona w pełni skuteczna. Taki sposób zawierania ugody ma ten psychologicznie pozytywny skutek, że strony, mając już „w ręku” zawartą ugodę, łatwiej ją akceptują.

Do zawierania ugody zachęcają także przepisy dotyczące kosztów postępowania cywilnego. Bowiem w razie zawarcia ugody wpis sądowy obniżony zostaje do 1/3 jego początkowej wysokości. Strona nie musi się też obawiać, że zawsze zostanie obarczona własnymi kosztami, w tym adwokackimi, w pełni, nawet jeśli ugoda zostanie zawarta w stosunku 90% : 10% na jej korzyść (w Polsce koszty zazwyczaj znoszą się wzajemnie). W Niemczech panuje bowiem wykształcona przez orzecznictwo zasada, że strony są obarczone kosztami postępowania w takim samym stosunku, w jakim została zawarta ugoda. Jeśli więc ugoda została zawarta w stosunku 90% : 10% na korzyść jednej ze stron, to w takim samym stosunku sąd obarczy strony kosztami postępowania, w tym kosztami adwokackimi.

Jeśli potrzebujecie Państwo prawnika, który poprowadzi waszą sprawę w Niemczech, proszę skontaktować się ze mną:

Adwokat w Niemczech Dr Jacek Franek
Specjalista do spraw polsko-niemieckich
e-mail: jacek-franek@jacek-franek.com
tel. 22 622 95 96
faks 22 622 12 85

sekretariat@jacek-franek.com
jacek-franek@jacek-franek.com
+48 22 622 95 96
+48 22 622 12 85
+48 22 622 95 96
+48 22 622 12 85
© 2016 Adwokat na Niemcy
Dr Jacek Franek